header-ps1

ΓΡΑΜΜΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ 2810390708

Η επίδραση της κοινωνικο- οικονομικής κρίσης στην ψυχική υγεία είναι αξιοσημείωτη. Η εργασιακή ανασφάλεια, η ανεργία,  η υπερχρέωση και η στεγαστική αβεβαιότητα αποτελούν ενδεικτικές καταστάσεις της σημερινής ελληνικής πραγματικότητας, που συντελούν στην ενίσχυση ενός γενικευμένου αισθήματος  ανασφάλειας, αβοηθησίας και αβεβαιότητας. Εν μέσω τέτοιων περιόδων έχει παρατηρηθεί το εξής «παράδοξο»: Ενώ οι απαιτήσεις σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας αυξάνονται, εξαιτίας των περικοπών στις κοινωνικές δαπάνες, η παροχή τους μειώνεται. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι τηλεφωνικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας συχνά καλούνται να καλύψουν αυτό το κενό, η απήχηση των οποίων είναι ευρεία κυρίως λόγω του χαμηλού τους κόστους, της εύκολης πρόσβασης καθώς και της διασφάλισης της ανωνυμίας. Η τηλεφωνική συνομιλία λοιπόν, λειτουργεί αφενός ως μέσο αποφόρτισης εντάσεων και αφετέρου ως κανάλι διοχέτευσης επιστημονικά έγκυρων πληροφοριών σχετικά με ζητήματα που άπτονται της ψυχικής υγείας με σκοπό την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ψυχοπαθολογίας που πιθανόν να αναδύεται.
 
Λαμβάνοντας υπόψιν τα προαναφερθέντα και διαπιστώνοντας την έλλειψη τέτοιου είδους υπηρεσιών στην τοπική κοινωνίας της Κρήτης, η Ο.Ε.Β.Ε.Ν.Η προέβη το 2012 στην σύσταση της Γραμμής Ψυχολογικής Υποστήριξης (2810-390708). Παρά το γεγονός πως ο αρχικός σχεδιασμός της Γραμμής αφορούσε στα μέλη της ομοσπονδίας και στις οικογένειες αυτών, στα χρόνια λειτουργίας της υπηρεσίας, αναδείχθηκε η ανάγκη εξυπηρέτησης αιτούντων υποστήριξης τόσο από της ευρύτερη κοινωνίας της Κρήτης, όσο και από τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο.
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης λειτουργεί από Δευτέρα έως Παρασκευή, 10:00 – 14:00, με αστική χρέωση από σταθερά και κινητά. Στελεχώνεται από ψυχολόγο και διασφαλίζεται το απόρρητο των συνομιλιών. 
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης παρέχει: 
  • Ψυχολογική και συναισθηματική στήριξη 
  • Συμβουλευτική
  • Επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση γύρω από ζητήματα που αφορούν στην ψυχική υγεία και ασθένεια
  • Ενημέρωση και πιθανή παραπομπή σε Δημόσιες Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας για περαιτέρω βοήθεια
Αρχές λειτουργίας της Γραμμής
  • Οι συνομιλίες δεν καταγράφονται και είναι εμπιστευτικές.
  • Δεν ζητείται κανένα άλλο προσωπικό στοιχείο πέρα από εκείνα που είναι απαραίτητα τόσο για την παροχή της κατάλληλης υποστήριξης, όσο και την διεξαγωγής συμπερασμάτων με σκοπό την βελτίωση των υπηρεσιών της Γραμμής
  • Ο χειρισμός των θεμάτων διέπεται πάντα από σεβασμό στην προσωπικότητα, την διαφορετικότητα και στα δικαιώματα του ανθρώπου που καλεί. 
Σε ποιους απευθύνεται;
 
Η Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης απευθύνεται σε οποιονδήποτε νιώθει την ανάγκη να μιλήσει και να ζητήσει υποστήριξη για ζητήματα ψυχικής υγείας που απασχολούν τον ίδιο ή πρόσωπα του περιβάλλοντός του. 

Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να απαλλαγεί από το σχολικό άγχος;

 

 

Η σχολική εμπειρία αποτελεί κρίσιμο κομμάτι στη ζωή του εφήβου και μια από τις πιθανές πηγές έντασης λόγω των απαιτήσεων του εκπαιδευτικού συστήματος. Η εμπειρία αυτή αφορά την ακαδημαϊκή πλευρά της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ειδικότερα την αντίληψη των μαθητών για την επίδοσή τους, την πίεση που δέχονται από το σχολείο και τις προσδοκίες που έχουν για το μέλλον τους.
Η έλλειψη κατανόησης και στήριξης για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη σχολικής φοβίας και σχολικού άγχους.

Το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του εφήβου, ο οποίος προσπαθεί να ανταπεξέλθει στην απαιτητική σχολική πραγματικότητα. Είναι λειτουργικό μόνο όταν βοηθάει το άτομο να είναι αποτελεσματικό, δημιουργικό και το κινητοποιεί.

Αιτιολογικοί παράγοντες που σχετίζονται με το σχολικό άγχος

Η σχολική ζωή προβάλλει στο παιδί απαιτήσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά:

  • τη συγκέντρωση της προσοχής του
  • την ικανότητα να κάθεται στη θέση του ήσυχο και να εργάζεται για την ολοκλήρωση του έργου που κάθε φορά αναλαμβάνει
  • την πίεση για υψηλή απόδοση στο σχολείο. Κάποιες φορές αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα το άγχος μπορεί να οδηγήσει στην σχολική αποτυχία, στην μείωση των κοινωνικών δεξιοτήτων ή την κατάθλιψη
  • την διαδικασία της αξιολόγησης
  • οι υπερβολικές απαιτήσεις και οι υπέρμετρες φιλοδοξίες των γονιών
  • πολλές φορές και οι σχέσεις με τους καθηγητές είναι λίγο-πολύ απρόσωπες με τους μαθητές τους, κάποιοι από αυτούς δεν θα μάθουν ούτε το όνομά τους. Αν σκεφτούμε την ιδιαίτερη ψυχολογία της εφηβικής ηλικίας, με την έντονη ανάγκη για προβολή και αποδοχή, καταλαβαίνουμε ότι τα παραπάνω μπορεί να δημιουργήσουν στον έφηβο πρόσθετες πιέσεις

Άλλοι παράγοντες μπορεί να είναι: διάφορες πτυχές της οικογενειακής ζωής, όπως η διάσταση ή ο χωρισμός των γονιών, κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας, ένα προβληματικό μέλος της οικογένειας, που ασκούν βαθιά επίδραση στον έφηβο εμποδίζοντάς τον να δεθεί με τη σχολική κοινότητα και να προσαρμοσθεί στο σχολικό κλίμα

Αυτό που παίζει καθοριστικό ρόλο, είναι ο τρόπος με τον οποίο τι ίδιο το παιδί προσλαμβάνει και βιώνει , προσωπικά –υποκειμενικά , κάθε φορά το συγκεκριμένο ζήτημα. Κάτι που για ένα παιδί είναι θέμα ρουτίνας, για το άλλο μπορεί να αποτελεί μεγάλη δυσκολία

Πώς οι γονείς μπορούν να αναγνωρίσουν το σχολικό άγχος;

Οι έφηβοι αντιδρούν στο συναίσθημα του άγχους διαφορετικά από ότι οι ενήλικες. Συνήθως τα παιδιά που έχουν άγχος για το σχολείο παρουσιάζουν μια σειρά από συμπτώματα:
Σωματικά συμπτώματα: ταχυκαρδία, δύσπνοια, πονοκεφάλους, ζαλάδες, στομαχόπονοι, δυσκολίες στον ύπνο
Συναισθηματικά συμπτώματα: ευερεθιστότητα και εκρήξεις οργής, θλίψη, υπερδιέγερση, αρνητική διάθεση / καταστροφικότητα, ευσυγκινησία/θυμό
Γνωστικα: δυσκολίες μάθησης και συγκέντρωσης, μπλοκάρισμα μνήμης, αρνητικές σκέψεις οτι θα αποτύχουν
Συμπεριφορικά: επιθετικότητα, παραίτηση από το διάβασμα, απουσίες από το σχολείο, κοινωνική απομόνωση, υπερβολική κατανάλωση τροφής ή το αντίθετο, μιλούν για τις φοβίες τους που τους προκαλούνται απο το σχολείο και μπορεί να ζητούν τη διαβεβαίωση από τους γονείς πως θα μείνουν μαζί τους τις σχολικές ώρες ή να αναρωτιούνται αν πρέπει να πάνε στο σχολείο, μπορεί να αναπτύξουν σχολική άρνηση.

Τα παιδιά που εμφανίζουν τα παραπάνω συμπτώματα, προσπαθούν να αποφύγουν μια κατάσταση που τα κάνει να φοβούνται.

Πως μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς;

Η οικογένεια, και ο τρόπος με τον οποίο θα στηρίξει τον έφηβο, παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση και διαχείριση του άγχους. Οι γονείς είναι η πιο σημαντική πηγή κοινωνικής και διαπροσωπικής ενίσχυσης που επηρεάζει τη μάθηση και διαμορφώνει τις στάσεις και τις αξίες της εφηβικής ηλικίας.

  • ακούτε ενεργητικά το παιδί όταν είναι αγχωμένο, χωρίς να ασκείτε κριτική και προσπαθήστε να αντιληφθείτε αυτό που δεν μπορεί να πει. Σεβαστείτε τα συναισθήματά του ακόμη και εάν δεν τα κατανοείτε, με αυτόν τον τρόπο το παιδί ανακουφίζεται
  • οι απαιτήσεις της σημερινής κοινωνίας, επιφορτίζουν γονείς και παιδιά με περισσότερους ρόλους απ' ότι παλιότερα. Γι' αυτό είναι χρήσιμο οι γονείς να εκπαιδεύονται, ώστε να αποφύγουν συμπεριφορές που πιθανώς έχουν οι ίδιοι μάθει από τους δικούς τους γονείς, και που στη εποχή που ζούμε, ίσως δεν είναι πια τόσο βοηθητικές. Ενημερωθείτε για τη διαφορά ανάμεσα στο φυσιολογικό και το παθολογικό άγχος
  • αφήνετε το παιδί να παίρνει πρωτοβουλίες και αποφεύγετε να είστε υπερπροστατευτικοί μαζί του, δείξτε του εμπιστοσύνη
  • ενισχύστε την κοινωνικοποίηση του παιδιού σας, ενθαρρύνετε τη συμμετοχή του σε κοινωνικές, αθλητικές και άλλες εξωσχολικές δραστηριότητες αλλά χωρίς να το πιέζετε, θα το βοηθήσει στην αύξηση της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησής του
  • βεβαιωθείτε ότι υπάρχει χρόνος για να μπορεί να απολαμβάνει την ηλικία του και ότι δεν έχει επιφορτιστεί με υποχρεώσεις, τις οποίες δεν μπορεί να αντέξει
  • στην αποτυχία να είστε δίπλα του και να προσπαθείτε μαζί να βρείτε την αιτία της, και όχι να το απορρίπτεται. Να το ενθαρρύνεται, λαμβάνοντας υπ' όψιν την εφηβεία του και το πόσο ευαίσθητο είναι στην κριτική. Είναι σημαντικό, να προσπαθείτε να μπαίνετε στη θέση του, και αν χρειαστεί να θυμηθείτε τη δική σας εφηβεία και το πώς νιώσατε σε ανάλογες περιστάσεις
  • είναι σημαντικό να μην επαινείται τόσο την επιτυχία αλλά την προσπάθεια. Να δείχνετε ικανοποίηση, κατανόηση και τρυφερότητα όχι μόνο όταν ο μαθητής έχει καλούς βαθμούς. Δεν πρέπει ζητάτε από τον έφηβο καλύτερη επίδοση από εκείνη που μπορεί να πετύχει
  • προτείνετε στο παιδί σας να κάνει διαλείμματα όταν διαβάζει, έτσι ώστε να μπορεί ξεκουράζεται
  • βοηθήστε το να προγραμματίζει τις δραστηριότητές του και να χωρίζει τα καθήκοντα που του φαίνονται «βουνό» σε πιο μικρά τμήματα
  • βεβαιωθείτε ότι τρέφεται σωστά
  • η συχνή επαφή και επικοινωνία των γονιών με το δάσκαλο ή τη δασκάλα του και η ενημέρωση για τα συναισθήματα του παιδιού σας είναι εξίσου σημαντική. Όταν γνωρίζουν οι δάσκαλοι τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί σας, (μήπως έχει πέσει θύμα σχολικού εκφοβισμού ή πειραγμάτων, που ίσως σε αυτό να οφείλονται οι αιτίες του σχολικού άγχους), τότε είναι σε θέση να το προσεγγίσουν διαφορετικά και να το βοηθήσουν να χαλαρώσει
  • αν το παιδί σας ανησυχεί για σωματικά συμπτώματα, πρέπει αρχικά να συμβουλευτείτε ένα γιατρό για να σιγουρευτείτε για την σωματική του υγεία. Όταν διαπιστώσετε ότι το παιδί σας είναι σωματικά υγιή, δε θα πρέπει να επιτρέπεται τις απουσίες από το σχολείο. Πρέπει να του εξηγήσετε ότι όπως η δουλειά των γονιών είναι να εργάζονται, έτσι και για τα παιδιά μέρος της δουλειάς τους είναι το σχολείο.
  • σαν γονείς πρέπει ενθαρρύνεται και να καθησυχάσετε το παιδί σας λέγοντας πως είναι φυσιολογικό να αισθάνεται φόβο και άγχος για τις καταστάσεις που του προκαλεί το σχολείο. Αυτή η έντονη πίεση όμως που νιώθει, δε σημαίνει πως πρέπει να το κρατάει στο σπίτι ή πως δεν μπορεί να περάσει καλά
  • αναφερθείτε σε παραδείγματα άλλων εμπειριών που είχε να αντιμετωπίσει παλιότερα το παιδί σας, που αν και έμοιαζαν δύσκολα στην αρχή, κατάφερε να ανταπεξέλθει
  • πρέπει να αναρωτηθείτε αν κάποιες αλλαγές που συνέβησαν στο σπίτι όπως μετακόμιση, διαζύγιο, θάνατος ή κάποια άλλη απώλεια, (οι οποίες μπορεί να είναι ιδιαίτερα οδυνηρές για τα παιδιά), ευθύνονται για την δημιουργία σχολικού άγχους. Χρειάζεται άμεσα να το συζητήσετε μαζί του ή να απευθυνθείτε σε κάποιον ειδικό για τις ανησυχίες που σας απασχολούν.
  • να εξετάσετε εάν υπάρχει ιστορικό αγχώδους διαταραχής, κατάθλιψης ή χρήσης ουσιών στην οικογένεια και εάν χρειαστεί να παραπέμψετε το παιδί σε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας
  • θα πρέπει να έχετε ρεαλιστικές προσδοκίες και να σέβεστε τις ανάγκες και τους ρυθμούς μάθησης του παιδιού σας και να τα αποδέχεστε για αυτό που είναι. Με τον τρόπο αυτό θα μπορέσετε να το βοηθήσετε να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, να αντιμετωπίσει για την ώρα τις προκλήσεις του σχολείου, αλλά και αργότερα τις προκλήσεις της ζωής τους.
  • Τέλος και πολύ βασικό είναι να αναρωτηθείτε και να διερευνήσετε αν αποτελείται οι ίδιοι πηγή άγχους για το παιδί σας. Αν και εσείς είστε αγχωμένος/η καλό θα ήταν να το μετριάσετε και μην ξεχνάτε ότι αποτελείται πρότυπο προς μίμηση για το παιδί σας

InterNus - ΚΕΝΤΡΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Αμοιβαία υποστήριξη στο ζευγάρι

Η ιδέα ότι η σχέση του ζευγαριού θα πρέπει να ενισχύει την ψυχική, σωματική και πνευματική ευεξία του κάθε συντρόφου είναι πλέον ένα επιβεβαιωμένο δεδομένο στο χώρο της οικογενειακής και συζυγικής θεραπείας. Οι έρευνες δείχνουν ότι η ισοτιμία στο ζευγάρι δημιουργεί οικειότητα και είναι προγνωστικός παράγοντας για την επιτυχία μίας σχέσης. Παρόλο που τα περισσότερα ζευγάρια επιζητούν την ισονομία για τη σχέση τους, τα κοινωνικά και πολιτισμικά πλαίσια της αμοιβαίας υποστήριξης δεν έχουν αναπτυχθεί τόσο ώστε οι σύντροφοι να πετυχαίνουν την επιθυμητή ισορροπία στην έκφραση της δυναμικής της σχέσης.
Παρακάτω θα περιγράψουμε τέσσερις συνθήκες που φαίνεται πως διευκολύνουν την αμοιβαία υποστήριξη μεταξύ των συντρόφων, οι οποίες και έχουν ονομαστεί ''κύκλος φροντίδας'' της σχέσης (Knudson-Martin & Huenergardt, 2010).

1.Μοιραζόμαστε την ευθύνη της σχέσης
Το να μοιράζεται το ζευγάρι την ευθύνη της σχέσης περιλαμβάνει το ότι οι δύο σύντροφοι είναι ευαίσθητοι και υπολογίζουν την επίδραση που έχουν οι πράξεις τους στους άλλους. Ενδιαφέρονται ενεργά στο να κάνουν ό.τι είναι απαραίτητο για να διατηρηθεί η σχέση τους, οπότε και μοιράζονται το φορτίο της καθημερινής συμβίωσης. Στην συνθήκη αυτή, περιλαμβάνονται σχεσιακά ζητήματα όπως το να ανταποκρίνεσαι στις συναισθηματικές ανάγκες των μελών της οικογένειας, αλλά και στις πρακτικές ανάγκες, όπως το ποιος θα μαγειρέψει ή ποιος θα φροντίσει τα παιδιά. Για παράδειγμα, σε ποιο βαθμό εστιάζει ο καθένας στο τι χρειάζεται για να διατηρηθεί ή για να βελτιωθεί η σχέση; Ποιος ασχολείται με το τι δουλειές πρέπει να γίνουν στο σπίτι; Ποιος φροντίζει τις συναισθηματικές ανάγκες των άλλων μες την οικογένεια; Σε πόση επαφή είναι το κάθε μέλος με τις δικές του προσωπικές ανάγκες και πώς οι ανάγκες αυτές αντιβαίνουν ή ταιριάζουν με τη δυναμική της σχέσης συνολικά ;

2.Αμοιβαία ευαισθησία
Η αμοιβαία ευαισθησία στο ζευγάρι περιλαμβάνει το να υπάρχει ένα κλίμα ειλικρίνειας, περιέργειας και εντιμότητας στη σχέση. Ο κάθε σύντροφος μπορεί να βιώνει την παρουσία του άλλου με έναν ευέλικτο και προσαρμοστικό τρόπο, όπου υπάρχει χώρος για να παραδεχτεί ο καθένας τα λάθη του και να παραμείνει αποδεκτός από τον άλλον, νιώθοντας ότι αξίζει την αγάπη του. Για παράδειγμα, πόσο πρόθυμος είναι ο καθένας να παραδεχτεί την αδυναμία του, την αβεβαιότητά του ή τα λάθη του παρουσία του συντρόφου του; Πόσο ασφαλής νιώθει ο καθένας να εκφράζει στο σύντροφό του τις ενδόμυχες σκέψεις και τα συναισθήματά του;

3.Αμοιβαίος Συντονισμός
Η τρίτη συνθήκη του αμοιβαίου συντονισμού μας πληροφορεί για το κατά πόσο ο κάθε σύντροφος είναι ενήμερος και ενδιαφέρεται για τις ανάγκες του άλλου. Αυτό συμβάλει στην αίσθηση του ενός ότι είναι σημαντικός για τον άλλον και ότι μπορεί να λάβει υποστήριξη από τη συντροφική του σχέση. Για παράδειγμα, πόσο με ενδιαφέρει να μάθω και να κατανοήσω την εμπειρία και την οπτική του συντρόφου μου; Σε τι βαθμό παρατηρώ τα συναισθήματα και τις ανάγκες που εκφράζει ο άλλος; Πώς ανταποκρίνομαι σε αυτές; Είμαι ικανός να ανταποκριθώ στα αρνητικά συναισθήματα του συντρόφου μου και να τα αποδεχτώ;

4.Αμοιβαία Επιρροή
Τελευταία, αλλά όχι λιγότερο σημαντική συνθήκη για το ζευγάρι, δημιουργείται όταν επιτρέπω στο σύντροφό μου να επηρεάσει τον τρόπο που σκέφτομαι, τον τρόπο που αισθάνομαι και τελικά τον τρόπο που συμπεριφέρομαι. Αυτό περιλαμβάνει το να λαμβάνουμε μαζί αποφάσεις για σημαντικά ζητήματα της σχέσης, αλλά και την πρόθεσή μου να συμβιβάζομαι ορισμένες φορές για χάρη της σχέσης και να είμαι ανοιχτός στο να δεχτώ επίδραση από τον άλλον. Αυτό φυσικά δεν αναφέρεται σε διαδικασία συγχώνευσης της ατομικότητας του κάθε συντρόφου αλλά σε διαδικασία προσαρμογής και σύνθεσης μίας ταυτότητας ζευγαριού που περιλαμβάνει και τους δύο συντρόφους. Για παράδειγμα, πόσο ικανός είμαι να εμπλέξω το σύντροφό μου σε ζητήματα που αφορούν σε εμένα τον ίδιο; Μέχρι πού επιτρέπω στον άλλον να με επηρεάσει; Με βάση το πρόγραμμα ποιανού οργανώνονται οι καθημερινές ρουτίνες; Ποιος είναι πιο πιθανόν να συμβιβαστεί σε μία κατάσταση;

Η επένδυση στη δημιουργία μίας στέρεας βάσης αμοιβαίας υποστήριξης μέσα στο ζευγάρι φαίνεται να λειτουργεί προστατευτικά για τους συντρόφους στις δυσκολίες της καθημερινής ζωής και να είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε ζήτημα προκύψει.

Κονιδάκη Ελπίδα- Ψυχολόγος
InterNus- Κέντρο Συμβ/κής & Ψυχ/πείας